 |
| Welkom
op de website over de Villa
Rustica in Voerendaal
De villa van Voerendaal was een
van de grootste villa's van Europa. Het was een grote
herenboerderij die het centrum
vormde van een uitgestrekt
landbouwgebied. De villa van
Voerendaal laat zien dat bedrijf en
wooncomfort goed samen gingen. De
entree was monumentaal via een lange
oprijlaan. Vanaf die oprijlaan zien
we over de hele breedte een
zuilengalerij. Centraal stond het
hoofdgebouw met daaraan de
graanschuur, waarin het 'goud' van
de boer opgeslagen lag. Voor het
hoofdgebouw was een soort
privé-tuin aangelegd. Links en
rechts op het terrein stonden
bedrijfsgebouwen..
|
 |
 |
Gedurende
de eerste vier
eeuwen van onze
jaartelling
maakten grote
delen van
Nederland deel uit
van het Romeinse
Rijk. Een groot
aantal mediterrane
gebruiken werden
hierbij naar het
Noorden van
Gallië
overgebracht. De
Romeinse villa
werd in onze
gewesten
geïntroduceerd
tijdens de tweede
helft van de
eerste eeuw,
wanneer het
platteland ‘geromaniseerd’
werd. De inheemse
boerennederzettingen
waren vooral
gericht op
zelfvoorziening,
maar konden niet
voldoen aan de
vraag naar
levensmiddelen,
die nu groter werd
door het ontstaan
van castella en
stedelijke
nederzettingen.
Het Romeins gezag
zorgde ervoor dat
er grootschalige
landbouwbedrijven
in haar
noordelijke
provincies kwamen,
die aan deze vraag
konden voldoen.
Deze bedrijven
worden ook wel
villa’s rusticae
genoemd. Hun
belangrijkste
bedrijvigheid
bestaat uit
akkerbouw en/of
veeteelt, maar
veel van deze
bedrijven houden
er ook een
ambachtelijke
productie op na,
zoals pottenbakken
en een, smidse.
De
villa vindt zijn
oorsprong in
Italië. De
oorspronkelijke
betekenis van de
villa rustica is
een gebouw voor
bewoning en
landbouwactiviteit
dat geïsoleerd
staat op het
platteland . In de
derde eeuw voor
Christus profiteerden
vele burgers in
Italië van de
economische
welvaart en
richtten nieuwe
domeinen op, die
vaak als
tijdelijke
verblijfplaats
dienden. Het
comfort van de
stad werd hier
geprobeerd te
evenaren. Ook de
minder grote
boerderijen
volgden dit
voorbeeld en er
ontstond een soort
‘gestandaardiseerde’
vorm, die wijd
verspreid raakte
over het gehele
Imperium Romanum.
In tegenstelling
tot de villa
rusticae staat de
villa urbana,
luxueuze
buitenhuizen dicht
bij de stad
gelegen, waarbij
het residentiële
karakter primeert.
Dit laatstgenoemde
type speelt in
onze gewesten
echter geen grote
rol.
|
|
|
Een sluitende
definitie voor het begrip van de
villa rustica is in de literatuur
moeilijk terug te vinden. Allereerst
moet er duidelijk gesteld worden wat
er onder een villa verstaan wordt.
Vele opgravingen beperken zich enkel
tot het hoofdgebouw of één van de
bijgebouwen of zelfs een inheemse
boerderij, waarvan de funderingen
uit steen bestaan, en worden dan
vermeld als het zijnde een villa.
Met een villa wordt het gehele
villadomein bedoeld, bestaande uit
verschillende gebouwen –
hoofdgebouw en bijgebouwen –
waarvan het hoofdgebouw in steen of
een stenen fundering met vakwerk
opgetrokken zou zijn. Dit domein was
ingepast in de sociale en
economische organisatie van de
Romeinse overheid, met als
voornaamste bedrijvigheid de
agrarische productie.
Volgens vele
auteurs is de nabijheid van een
stedelijke markt een voorwaarde voor
de inplanting van de villa (zie
Oorsprong van de villa). De surplus
die het villadomein creëerde was
bestemd voor de consument en/of het
leger. De Voerendaalse Villa
Rustica lang aan een zijweg (diverticulum) die
rechtstreeks aansloot op de weg
Maastricht-Heerlen, een onderdeel
van de weg Bavay-Keulen (Via Belgica). De
graanopbrengsten van de kleinere
villadomeinen zouden wel via de
markt verhandeld worden, zoals deze
in Heerlen (Coriovallum).
Berekeningen tonen aan dat de
villadomeinen in Zuid-Limburg een
aandeel gehad moeten hebben in de
voedselvoorziening van de steden en
kampen aan de Rijn .
|
|
 |
|
Wat
is een Villa Rustica?
